11/4/12

ĐỀ CƯƠNG ÔN THI HK II - SỬ 11


Bài 17
CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI (1939 – 1945)
I. CON ĐƯỜNG DẪN ĐẾN CHIẾN TRANH.
1. Các nước phát xít đẩy mạnh xâm lược 1931 – 1937.
Từ những năm 30, các nước phát xít đẩy mạnh xâm lược: Đức thôn tính Tiệp Khắc, Nhật Bản nhảy vào Trung Quốc, Italia can thiệp vào châu Phi.
- Các nước phát xít Đức, Italia, Nhật liên kết nhằm chống Liên Xô và chia lại thế giới.
- Liên Xô muốn liên kết với Anh, Pháp, Mĩ cùng chống PX nhưng bị từ chối.
- A, P muốn “mượn tay” PX tiêu diệt LX nên dung dưỡng, thỏa hiệp với PX.
2. Từ hội nghị Muy-nich đến chiến tranh thế giới.
- Hit-le (Hiller) gây ra vụ Xuy-đet để thôn tính Tiệp Khắc.
- Ngày 29.09.1938, Hiệp ước Muy-nich được ký kết, A,P trao Xuy-đet cho Đức, đổi lại, Đức hứa tấn công LX -> Đỉnh cao sự nhân nhượng, thoả hiệp của A, P.
 - Ngày 23.08.1939, Xô – Đức ký bản Hiệp ước Xô – Đức không xâm phạm lẫn nhau.
- Ngày 01.09.1939, Đức tấn công Ba Lan.
- Ngày 03.09.1939, A, P tuyên chiến với Đức.
=> Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ.
III. KẾT CỤC CHIẾN TRANH
- CNPX bị tiêu diệt.
- Hậu quả nặng nề: 70 nước tham gia; 60 tr người chết, 90tr người bị thương, nhiều thành phố, làng mạc bị thiêu hủy (có thể minh hoạ thêm).
-------------------
Bài 19
NHÂN DÂN VIỆT NAM KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP XÂM LƯỢC
Từ năm 1858 đến trước năm 1873
1. Liên quân Pháp-Tây Ban Nha xâm lược Việt Nam. Chiến sự ở Đà Nẵng 1858
1. Tình hình Việt Nam trước khi Pháp xâm lược.
- Chế độ phong kiến khủng hoảng nghiêm trọng:
+ Nông nghiệp sa sút
+ Công thương nghiệp đình đốn
+ Quân sự lạc hậu, chính sách đối ngoại sai lầm.
- Nhân dân đấu tranh khắp nơi như Phan Bá Vành (Nam Định), Lê Văn Khôi (GĐ)..
2. Chiến sự ở Đà Nẵng 1858
- Lấy cớ bảo vệ đạo Gia Tô, ngày 1-9-1858 liên quân Pháp – Tây Ban Nha tấn công bán đảo Sơn Trà (Đà Nẵng)- chính thức xâm lược Việt Nam
- Nhân dận ta anh dũng đánh bại kế hoạch đánh nhanh thắnh nhanh của Pháp.
II. Cuộc kháng chiến chống Pháp ở Gia Định và các tỉnh miền Đông Nam Kì từ 1858 đến 1862
1.  Kháng chiến  ở Gia Định
- Tháng 2-1859, Pháp tấn công thành Gia Định, quân triều đình thất bại nhanh chóng.
- Nhân dân Gia Định chiến đấu, gây khó khăn cho Pháp, buộc Pháp chuyển sang kế hoạch “chinh phục từng gói nhỏ”.
- Năm 1860, Nguyễn Tri Phương cho xây Đại đồn Chí Hòa chống Pháp.
2. Kháng chiến lan rộng ra các tỉnh miền Đông Nam Kì. Hiệp ước 5.6.1862
- Rạng sáng 24-2-1861, Pháp đánh Đại đồn Chí Hòa, Chí Hòa thất thủ, Pháp chiếm luôn các tỉnh Định Tường, Biên Hòa, Vĩnh Long.
- Nhân dân tiếp tục kháng chiến, gây cho Pháp nhiều thiệt hại.
- Ngày 10-12-1861, Nguyễn Trung Trực đốt cháy tàu Ét-pê-răng trên sông Vàm Cỏ Đông.
- Ngày 5-6-1862, nhà Nguyễn ký Hiệp ước Nhâm Tuất nhường cho Pháp nhiều quyền lợi (SGK).
III. Cuộc kháng chiến của nhân dân Nam Kì sau Hiệp ước 1862
1. Nhân dân ba tỉnh miền Đông Nam Kì tiếp tục kháng chiến
- Phong trào ‘tị địa” diễn ra sôi nổi.
- Nhân dân suy tôn Trương Định làm Bình Tây Đại nguyên soái để lãnh đạo cuộc kháng chiến. Nghĩa quân anh dũng chiến đấu, gây cho Pháp “thất điên bát đảo”. Ngày 20.8.1864, Pháp bất ngờ tấn công, Trương Định bị thương và tự sát để bảo toàn khí tiết.
2. Pháp chiếm  ba tỉnh miền Tây Nam Kì
- Lợi dụng sự bạc nhược của triều đình, từ ngày 20 – 24/6/1867, Pháp chiếm luôn 3 tỉnh Miền Tây Nam Kì là Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên mà không tốn một viên đạn
3. Nhân dân ba tỉnh miền Tây Nam Kì chống Pháp
- Nhân dân tiếp tục kháng Pháp, tiêu biểu là khởi nghĩa của:  Trương Quyền (Tây Ninh), Phan Tôn, Phan Liêm (Bến Tre), Nguyễn Hữu Huân, Nguyễn Trung Trực…nhưng kết quả đều bị đàn áp, thất bại.
-----------------------------
Bài 20
CHIẾN SỰ LAN RỘNG RA CẢ NƯỚC, CUỘC KHÁNG CHIẾN CỦA
NHÂN DÂN TA TỪ NĂM 1873-1874. NHÀ NGUYỄN ĐẦU HÀNG
I. THỰC DÂN PHÁP ĐÁNH BẮC KÌ LẦN THỨ NHẤT. CUỘC KHÁNG CHIẾN LAN RỘNG RA  BẮC KÌ.
1. Tình hình VN trước khi Pháp đánh chiếm Bắc Kì.
- Triều đình: mang tư tưởng đầu hàng, Duy trì “bế quan tỏa cảng” => nước ta ngày càng suy sụp, kinh tế kiệt quệ.
- Nhân dân: Đời sống ngày càng cơ cực nên nổi dậy đấu tranh khắp nơi.
Trong bối cảnh đó, 1 số sĩ phu yêu nước, thức thời đề nghị cải cách nhưng bị từ chối.
2. Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất.
- Cuối 1872, Pháp thiết lập bộ máy cai trị và chuẩn bị đánh chiếm Bắc Kì.
- Pháp cho Đuy-puy ra Bắc Kì gây rối. Lấy cớ giải quyết vụ Đuy-puy, Gác-ni-ê đem quân ra Bắc Kì.
- Ngày 19-11, Pháp gởi tối hậu thư buộc Nguyễn Tri Phương nộp khí giới, giao thành.
- Ngày 20-11-1873, không đợi trả lời, Pháp đánh thành  Hà  Nội.
- Thành mất, Pháp chiếm luôn các tỉnh Hài Dương, Hưng Yên, Nam Định….
3. Kháng chiến ở Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc Kì (1873-1874)
- Nguyễn Tri Phương chiến đấu anh dũng, bị thương và tự sát.
- Nhân dân nổi dậy chống Pháp dưới nhiều hình thức (c/m)
- Ngày 21-12-1873, Gac-ni-ê bị quân của Lưu Vĩnh Phúc và Hoàng Tá Viêm giết tại Cầu Giấy làm cho Pháp hoang mang. Nhân dân phấn khởi nhưng triều đình muốn thương lượng với Pháp.
- Ngày 15-3-1874, nhà Nguyễn ký Hiệp ước Giáp Tuất, thừa nhận sáu tỉnh Nam kì thuộc Pháp.
II. THỰC DÂN PHÁP ĐÁNH CHIẾM BẮC KÌ LẦN THỨ HAI. CUỘC KHÁNG CHIẾN Ở BẮC KÌ VÀ TRUNG KÌ TRONG NHỮNG NĂM 1882 – 1884.
1. Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ hai (1882).
- Pháp đang rất cần nguồn tài nguyên, nhân công Bắc Kì, ngày 3-4-1882, lấy cớ nhà Nguyễn vi phạm Hiệp ước 1874, Ri-vi-e đưa quân tới Hà Nội.
- Ngày 25-4-1882, Ri-vi-e gởi tối hậu thư buộc Tổng đốc Hoàng Diệu giao thành. Không đợi trả lời, Ri-vi-e tấn công, thành mất, Pháp chiếm luôn Hòn Gai, Quảng Yên, Nam Định….
2. Nhân dân Hà Nội và các tỉnh Bắc Kì kháng chiến
- Hoàng Diệu chiến đấu anh dũng, bị thương và tự sát
- Nhân dân Hà Nội anh dũng đứng lên chống Pháp dưới mọi hình thức (c/m).
- Ngày 19.5.1883, Ri-vi-e bị quân của Lưu Vĩnh Phúc và Hoàng Tá Viêm giết tại Cầu Giấy làm cho Pháp hoang mang, nhân dân ta phấn khởi.
III. THỰC DÂN PHÁP TẤN CÔNG CỬA BIỂN THUẬN AN. HIỆP ƯỚC 1883 VÀ HIỆP ƯỚC 1884
1. Quân Pháp tấn công cửa biển Thuận An. Hai bản hiệp ước 1883 và 1884. Nhà nước phong kiến Nguyễn đầu hàng
- Ngày 17-7-1883, vua Tự Đức mất, nhân cơ hội đó, Pháp tấn công Huế.
- Ngày 18-8, Pháp tấn công Thuận An, ngày 20-8, Pháp chiếm Thuận An.
- Ngày 25-8-1883, Pháp buộc nhà Nguyễn ký hiệp ước Hác-măng với nội dung (SGK).
- Nhân  tiếp tục kháng chiến.
- Ngày 6-6-1884, Hiệp ước Pa-tơ-nốt được ký kết.
=> Chấm dứt sự tồn tại của nhà Nguyễn với tư cách là một quốc gia độc lập.

3. Sự anh dũng của nhân dân Việt Nam kháng Pháp từ 1858 – trước 1873
- Ngày 1-9-1858 liên quân Pháp – Tây Ban Nha tấn công bán đảo Sơn Trà (Đà Nẵng)- chính thức xâm lược Việt Nam. Nhân dân ta anh dũng đánh bại kế hoạch đánh nhanh thắng nhanh của Pháp
- Khi Pháp đánh Gia Định (2.1859), nhân dân Gia Định chiến đấu, buộc Pháp chuyển sang kế hoạch “chinh phục từng gói nhỏ”.
- Rạng sáng 24-2-1861, Pháp đánh Đại đồn Chí Hòa, Nhân dân tiếp tục kháng chiến, gây cho Pháp nhiều thiệt hại.
- Ngày 10-12-1861, Nguyễn Trung Trực đốt cháy tàu Ét-pê-răng trên sông Vàm Cỏ Đông.
+ Phong trào ‘tị địa” diễn ra sôi nổi.
+ Nhân dân suy tôn Trương Định làm Bình Tây Đại nguyên soái để lãnh đạo cuộc kháng chiến. Nghĩa quân anh dũng chiến đấu, gây cho Pháp “thất điên bát đảo”. Ngày 20.8.1864, Pháp bất ngờ tấn công, Trương Định bị thương và tự sát để bảo toàn khí tiết
- Khi Pháp chiếm 3 tỉnh Miền Tây Nam Kì, nhân dân tiếp tục kháng Pháp, tiêu biểu là khởi nghĩa của:  Trương Quyền (Tây Ninh), Phan Tôn, Phan Liêm (Bến Tre), Nguyễn Hữu Huân, Nguyễn Trung Trực…nhưng kết quả đều bị đàn áp, thất bại.

BÀI 21
PHONG TRÀO YÊU NƯỚC CHỐNG PHÁP CUỐI TK XIX
I. PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG BÙNG NỔ
1. Cuộc phản công quân Pháp của phái chủ chiến tại kinh thành Huế và sự bùng nổ phong trào Cần Vương
-         Nguyên nhân:
+ Phái chủ chiến muốn giành lại chủ quyền từ tay Pháp.
+ Pháp tìm cách tiêu diệt phái chủ chiến
=> Tôn Thất Thuyết chủ động ra tay trước.
- Đêm 4 rạng 5.7.1885, Tôn Thất Thuyết hạ lệnh bất ngờ tấn công Pháp ở đồn Mang Cá và Tòa Khâm Sứ nhưng thất bại.
- Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi chạy ra Tân Sở (Quảng Trị).
Ngày 13-7-1885, Ông thay mặt vua ban chiếu Cần Vương kêu gọi văn thân sĩ phu và nhân dân giúp vua cứu nước.
=>  Phong trào Cần Vương bùng nổ và lan rộng.
2. Các giai đoạn phát triển của phong trào Cần Vương.
a. Giai đoạn 1885-1888
- Dưới sự lãnh đạo của Vua Hàm Nghi và Tôn Thất Thuyết, phong trào lan rộng khắp Bắc Kì và Trung Kì, lôi kéo đông đảo văn thân, sĩ phu, tướng lãnh tham gia.
- Tháng 11.1988, Vua Hàm Nghi bị bắt và bị đày sang An-giê-ri.
b. Giai đoạn 1888-1896
- Pháp đàn áp dữ dội, phong trào kéo dài đến năm 1896 thì thất bại.
Đặc điểm của phong trào Cần vương
Đây là một phong trào đấu tranh rộng lớn, thu hút đông đảo tầng lớp nhân dân tham gia, đặc biệt là nhân dân ở Bắc Kì và Trung Kì. Một số cuộc khởi nghĩa giành được những thắng lợi bước đầu và gây nhiều thiệt hại cho Pháp như khởi nghĩa Bãi Sậy, Ba Đình, Hương Khê. Tuy nhiên, do chưa có đường lối lãnh đạo đúng đắn, ngọn cờ phong kiến không còn phù hợp…nên các cuộc khởi nghĩa đều thất bại. Do đó, PTCV cũng kết thúc cùng với tiếng súng núi rừng Vụ Quang năm 1896.
3. Khởi nghĩa Hương Khê (1885 – 1896)
- Nguyên nhân: để hưởng ứng PTCV, giúp vua cứu nước, Phan Đình Phùng và Cao Thắng xây dựng căn cứ ở Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình để chống Pháp.
- Từ 1885 – 1888, là giai đoạn xây dựng căn cứ, phát triển lực lượng và rèn đúc vũ khí.
- Từ 1888 – 1896 là giai đoạn chiến đấu quyết liệt, đẩy lùi nhiều cuộc tấn công của Pháp.
- Tháng 5-1890, Cao Thắng bị thương và hi sinh
- Ngày 28-12-1895, Phan Đình Phùng hi sinh => khởi nghĩa thất bại (1896)
-Ý nghĩa: đây là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất trong PTCV vì thời gian lâu dài nhất, địa bàn rộng lớn nhất, gây nhiều thiệt hại cho Pháp.
- Nguyên nhân thất bại: thiếu đường lối đúng đắn, thiếu tổ chức lãnh đạo.

Chúc các em ôn tập và thi tốt nhé.

10/4/12

ĐỀ CƯƠNG LỊCH SỬ 10


NỘI DUNG ÔN THI HỌC KÌ II – Năm học: 2011 - 2012
MÔN LỊCH SỬ 10
Bài 15: THỜI BẮC THUỘC
1. Chế độ cai trị.
a. Tổ chức bộ máy cai trị:
Các triều đại TQ chia nước ta thành nhiều quận, huyện. Cử quan lại đến tận cấp huyện để cai trị nhằm sáp nhập Au – Lạc vào lãnht hổ Trung Quốc.
b. Chính sách bóc lột về kinh tế, và đồng hoá văn hoá:
* Về kinh tế:
- Thi hành chính sách bóc lột, cống nạp nặng nề.
- Quan lại ra sức bóc lột dân chúng để làm giàu.
Nắm độc quyền sắt và muối
* Về văn hoá:
- Truyền bá Nho giáo.
- Bắt dân ta theo phong tục người Hán, đưa người Hán vào sống chung với người Việt.
=> Nhằm thực hiện âm mưu đồng hoá nước ta.
2. Những chuyển biến về kinh tế, văn hoá và xã hội.
a. Về kinh tế:
- Sử dụng phổ biến công cụ sắt.
- Đẩy mạnh khai hoang, xây dựng các công trình thuỷ lợi…-> năng suất lúa tăng.
- Thủ công nghiệp, thương mại có nhiều chuyển biến đáng kể.
b. Về văn hoá, xã hội:
* Về văn hoá:
- Tiếp thu những yếu tố tích cực của văn hoá Trung Quốc như văn tự, ngôn ngữ…
- Giữ  vững phong tục tập quán dân tộc như Nhuộm răng, ăn trầu, tôn trọng phụ nữ…
=> Nhân dân ta không bị đồng hoá với người Hán ở Trung Quốc.
*Về xã hội:
- Mâu thuẫn chủ yếu giữa nhân dân ta với chính quyền đô hộ.
- Làng xóm giử vai trò quan trọng, là nơi xuất phát các cuộc đấu tranh giành độc lập.

Bài 23: PHONG TRÀO TÂY SƠN
1. Phong trào Tây Sơn và sự nghiệp thống nhất đất nước cuối thế kỉ XVIII
- Giữa thế kỉ XVIII, chế độ phong kiến ở Đàng Ngoài và Đàng Trong đều lâm vào khủng hoảng trầm trọng => đời sống nhân dân vô cùng cơ cực.
- Năm 1771 ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ dựng cờ khởi nghĩa nông dân bùng lên ở Tây Sơn (Bình Định)
- Từ 1771 – 1777 Tây Sơn nhanh chóng đánh bại chúa Nguyễn, làm chủ vùng đất từ Quảng Nam trở vào.
- Từ năm 1886 – 1788 nghĩa quân tiến ra Bắc lật đổ tập đoàn Lê – Trịnh
=> Bước đầu thống nhất đất nước.
2. Các cuộc kháng chiến cuối TK XVIII
a.  Cuộc kháng chiến chống quân Xiêm (1785)
- Theo sự cầu viện của Nguyễn Anh,  5 vạn quân Xiêm tràn vào nước ta và chiếm gần một nửa đất Gia Định, ra sức cướp bóc nhân dân ta.
- Năm 1785 Nguyễn Huệ đã tổ chức trận đánh phục kích Rạch Gầm – Xoài Mút (Tiền Giang) đánh tan quân Xiêm,  Nguyễn Ánh phải chạy sang Xiêm.
b. Kháng chiến chống quân Thanh (1789)
- Theo sự cầu viện của Lê Chiêu Thống, vua Thanh sai tướng đem 29 vạn quân kéo sang nước ta và chiếm đóng Thăng Long.
- Năm 1788, Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu là Quang Trung, chỉ huy quân tiến ra Bắc.
- Từ đêm 30 đến Mùng 5 Tết Kỷ Dậu (1789), nghĩa quân Tây Sơn đánh bại hoàn toàn quân xâm lược. Bảo vệ vẹn toàn độc lập dân tộc.
3. Vương triều Tây Sơn
- Năm 1778 Nguyễn Nhạc xưng Hoàng đế, lập vương triều Tây Sơn.
- Chính sách:
+ Ban chiếu kêu gọi nhân dân khôi phục sản xuất.
+ Lập lại sổ hộ.
+ Tổ chức lại giáo dục, thi cử, dịch sách chữ Hán tra chữ Nôm để làm tài liệu dạy học.
- Quân đội được tổ chức quy cũ, trang bị vũ khí đầy đủ.
- Đối ngoại hoà hảo với nhà Thanh, quan hệ với Lào và Chân lạp rấ tốt đẹp.
- Năm 1792 Quang Trung đột ngột qua đời.
- Năm 1802 Nguyễn Ánh tấn công, các vương triều Tây Sơn lần lượt sụp đổ.

II. Cách mạng tư sản Anh
- Nguyên nhân:
+ Kinh tế: đầu thế kỷ XVII, nền kinh tế nước Anh phát triển nhất Châu Âu (c/m) nhưng bị phong kiến cản trở.
+ Chính trị: chế độ chuyên chế do vua Charles I đứng đầu, đặt nhiều thuế, nắm độc quyền ngoại thương…kìm hãm sự phát triển kinh tế.
+ Xã hội: Tư sản, quý tộc mới có thế lực về kinh tế nhưng không có quyền
Nông dân bị mất đất, phải làm thuê kiếm sống
=> Mâu thuẫn giữa Tư sản, quý tộc mới với PK gay gắt.
 Diễn biến
- 4/1640, Vua Charles I triệu tập Quốc hội để tăng thuế nhưng bị phản đối
- 8 -1642, bùng nổ nội chiến giữa vua và Quốc hội
- 1648, Quân nhà vua thất bại, Charles I bị bắt. Nội chiến kết thúc
- 1 – 1649, Charles I bị xử tử; Anh trở thành nước cộng hòa. Cách mạng đạt đỉnh cao.
- 1653 - 1658, Oliver Cromwell thiết lập chế độ độc tài quân sự.
- 9 – 1658, Oliver Cromwell chết, Anh khủng hoảng.
- 1688 William Orange lên làm vua, nền quân chủ lập hiến được xác lập.
- Ý nghĩa: lật đổ phong kiến, mở đường cho CNTB phát triển.
=> Đây là CMTS, mở ra thời kì quá độ từ chế độ phong kiến sang chế độ tư bản.




Bài 30: CHIẾN TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP CỦA CÁC THUỘC ĐỊA ANH Ở BẮC MĨ
1. Sự phát triển của CNTB ở Bắc Mĩ. Nguyên nhân bùng nổ chiến tranh:
a. Nguyên nhân sâu xa
- Đầu thế kỉ XVIII, 13 thuộc địa Anh ra đời ở Bắc Mĩ.
- Giữa thế kỉ XVIII, nền công thương nghiệp TBCN ở đây phát triển rất mạnh (c/m: miền Bắc…………………………………, miền Nam…………………………)
- Chính quyền Anh tìm mọi cách kìm hãm sự phát triển của thuộc địa: (c/m: cấm….)
=> mâu thuẫn giữa thuộc địa với chính quốc trở nên gay gắt  =>Chiến tranh bùng nổ.
b. Nguyên nhân trực tiếp
- Tháng 12.1773, sự kiện chè Boston bùng nổ, Anh đóng cửa cảng Boston.
- Tháng 9.1774, Đại hội Lục địa lần thứ nhất tại Philadelphia thất bại.
=> Nguy cơ chiến tranh đến gần.
c. Kết quả
- Năm 1783, hòa ước Versaillès được ký kết, Anh công nhận độc lập của Bắc Mĩ.
- Năm 1787, thông qua Hiến pháp, xác lập thể chế Cộng hòa Liên bang do Tỏng thống đứng đầu
d. Ý nghĩa
- Lật đổ nền thống trị của Anh, mở đường cho CNTB phát triển ở Bắc Mĩ -> đây là CMTS đầu tiên nổ ra ngoài châu Âu, thúc đẩy cách mạng chống phong kiến ở Châu Âu, phong trào đấu tranh giành độc lập ở Mĩ La-tinh.
Bài 31
CÁCH MẠNG TƯ SẢN PHÁP CUỐI THẾ KỈ XVIII
I. NƯỚC PHÁP TRƯỚC CÁCH  MẠNG:
1. Tình hình kinh tế xã hội:
- Kinh tế
+ Nông nghiệp lạc hậu (c/m)
+ Công – thương nghiệp phát triển (c/m) nhưng bị PK kìm hãm  (thuế kháo năng nề…
- Chính trị: duy trì chế độ quân chủ chuyên chế do vua Louis XVI đứng đầu, kìm hãm sự phát triển của kinh tế.
- Xã hội: gồm 3 Đẳng cấp:
+ Tăng lữ, Quý tộc: hưởng mọi đặc quyền, không nộp thuế..
+ Đẳng cấp thứ ba gồm: tư sản, nông dân, bình dân…không có quyền, bị PK áp bức, bóc lột, chịu mọi thứ thuế và nghĩa vụ phong kiến…
=> Mâu thuẫn giữa Tăng lữ, Quý tộc với ĐC 3 sâu sắc.
2. Đấu tranh trên mặt trận tư tưởng
- Trào lưu Triết học Ánh sáng với các đại biểu như: Voltaire, Rousseau,  Montesquieu đã tố cáo, phê phán gay gắt sự thối nátcủa chế độ PK, thức tỉnh nhân dân đấu tranh.
III. Ý NGHĨA LỊCH SỬ CÁCH MẠNG PHÁP CUỐI THẾ KỈ XVIII
- Hoàn thành nhiệm vụ của một cuộc cách mạng tư sản là: lật đổ phong kiến, giải quyết vấn để ruộng đất cho nhân dân, thị trường dân tộc được thống nhất.
- Hạn chế: NHÂN DÂN là lực lượng làm cách mạng thắng lợi như không được hưởng quyền lợi
=> Đây là CMTS không triệt để
- Làm lung lay chế độ phong kiến châu Âu, mở ra thời đại thắng lợi của chủ nghĩa tư bản.

9/4/12

ĐẠI KHỦNG HOẢNG NƯỚC MĨ

8 cuộc suy thoái tồi tệ nhất trong lịch sử nước Mỹ
Cường quốc kinh tế số một thế giới không lạ lẫm với cụm từ suy thoái vì từ sau thế chiến thứ nhất tới nay, đã 8 lần người dân nước này sống trong tình cảnh này.
> Mỹ thừa nhận đang suy thoái/ 400.000 người mất việc trong tháng 11
1. Suy thoái đầu năm 2000
Được châm ngòi bởi sự đổ vỡ của "khủng hoảng chấm com", vụ tấn công khủng bố 11/9, và scandal kiểm toán, cuộc suy thoái kinh tế tại Mỹ trong 3 năm từ 2001 tới 2003 không chỉ ảnh hưởng lớn đến kinh tế Mỹ, mà còn tới nhiều quốc gia châu Âu.
Sự đổ vỡ của các tập đoàn công nghệ trong cuộc khủng hoảng chấm com đã châm ngòi cho giai đoạn suy thoái đầu thế kỷ 21. Ảnh: wordpress.com.
Sự đổ vỡ của các tập đoàn công nghệ trong cuộc khủng hoảng chấm com đã châm ngòi cho giai đoạn suy thoái đầu thế kỷ 21. Ảnh: wordpress.com.
Theo Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia (NBER) sau 10 năm phát triển, quãng thời gian mở rộng dài nhất của kinh tế Mỹ, việc nước Mỹ bước vào suy thoái vào đầu những năm 2000 đã được dự báo trước. Mọi chuyện được châm ngòi bởi sự đổ vỡ hàng loạt của các công ty trong cuộc "khủng hoảng chấm com", tạo ra một làn sóng phá sản của các công ty công nghệ và tin học. Kinh tế Mỹ tiếp tục bị giáng một đòn mạnh khi vụ khủng bố 11/9/2001 nổ ra, từ đó khiến chỉ số công nghiệp Dow Jones và các chỉ báo chính của thị trường chứng khoán trải qua tuần tồi tệ nhất trong lích sử.
Dự đoán trước diễn biến tại Mỹ, các nước châu Âu đã giới thiệu đồng tiền chung euro vào ngày 1/1/1999. Tuy nhiên, suy thoái vẫn khiến đồng euro giảm mạnh và cho đến tận năm 2001, đây vẫn là một đồng tiền yếu, và chỉ mạnh trở lại sau năm 2002.
2. Suy thoái cuối thập kỷ 90
Ngày thứ hai đen tối, tháng 9/1987, đà sụt giảm chưa từng có 22,6% trên chỉ số Dow Jones là phát súng báo hiệu thời kỳ suy thoái tồi tệ nước Mỹ. Chỉ trong ba năm, sự sụp đổ của thị trường tín dụng, và cho vay đã đe dọa tiền tiết kiệm của hàng triệu người dân. Một loạt cường quốc chịu nhiều ảnh hưởng của Mỹ như Canada, Australia, Nhật, hay Anh cũng bị cuốn theo vòng xoáy suy thoái.
Dù thị trường chứng khoán hồi phục khá nhanh nhưng thị trường bất động sản, lao động, giá năng lượng, cán cân thương mại và GDP của Mỹ và một số quốc gia khác vẫn đi xuống cho tới 2 năm sau khủng hoảng.
Không chỉ gây ảnh hưởng về kinh tế, tỷ lệ thất nghiệp cao khiến các vẫn đề xã hội trong những năm suy thoái, dưới thời Tổng thống George Bush "cha", như nghiện rượu, ma túy cũng tăng theo.
3. Suy thoái đầu những năm 1980
Cuộc cách mạng tại Iran đã đẩy giá dầu thế giới tăng với tốc độ chóng mặt trong thập niêm 70. Đây chính là tiền đề cho cuộc khủng hoảng kéo dàn 30 tháng tại Mỹ và được coi là lần suy thoái tồi tệ nhất kể từ đại khủng hoảng 1930. Giá năng lượng đi lên kéo theo lạm phát gia tăng, đạt đỉnh 13,5% trong năm 1980, đã buộc Cục Dự trữ Liên bang (FED) phải thực hiện chính sách thắt chặt tiền tệ.
Không chỉ lạm phát, tỷ lệ thất nghiệp cũng tăng một cách đáng lo ngại với từ mức 5,6% của tháng 5/1979 lên 7,5% một năm sau đó. Bất kể kinh tế bắt đầu hồi phục trong năm 1981, tỷ lệ thất nghiệp vẫn được duy trì ở mức cao kỷ lục 7,5% và đạt mức lịch sử 10,8% trong năm 1982.
Hậu quả của suy thoái lên ngành công nghiệp xe hơi, nhà đất, và sản xuất thép tồi tệ đến nỗi các ngành trên liên tục sụt giảm trong 10 năm sau, cho tới tận khi cuộc khủng hoảng tiếp theo kết thúc.
Đây cũng là lần suy thoái kéo dài qua hai nhiệm kỳ tổng thống, ông Jimmy Carter từ 1977 đến 1981, và Ronald Reagan, từ 1981 tới 1989.
4. Khủng hoảng dầu mỏ những năm 1973
Bắt đầu vào ngày 15/9/1975, khủng hoảng dầu mỏ là hậu quả của việc các thành viên OAPEC, gồm tổ chức xuất khẩu dầu mỏ OPEC và hai nước Ai Cập và Syria, thực hiện cấm vận dầu mỏ với Mỹ và các quốc gia ủng hộ Israel trong cuộc chiến với Ai Cập và Syria.
Trước đó vào năm 1971, việc Mỹ rút khỏi Chế độ tiền tệ Bretton Woods, hệ thống quy định chung giữa các cường quốc, trong đó giá vàng chỉ được neo giữ duy nhất vào đôla với giá 35 đôla một ounce, và tiến hành thả nổi đồng đôla là tiền đề cho cuộc khủng hoảng. Lý do là hệ thống Bretton Woods đã giới hạn hoạt động chi tiêu của nước Mỹ và thế giới do lượng vàng của là có hạn trong khi nhu cầu sử dụng tiền lại lớn hơn rất nhiều. Việc Mỹ in tiền phục vụ cho việc tài trợ cho Chiến tranh Việt Nam hoặc viện trợ cho các nước khác đã khiến đôla mất giá, và tăng lạm phát.
Trong giai đoạn khủng hoảng dầu mỏ, tại nhiều bang mỗi người dân chỉ được phép mua một lượng xăng dầu nhất định. Ảnh: waidev2.com.
Để xóa bỏ sự bất hợp lý trên, vào tháng 8/1971 Tổng thống Nixon đã phải rút hẳn khỏi hệ thống Bretton Woods và tiến hành thả nổi đồng tiền. Điều chỉnh trên khiến thu nhập của các nước xuất khẩu dầu giảm sút và các nước này buộc phải có điều chỉnh để tăng giá dầu.
Hậu quả của việc cấm vận dầu lửa là giá dầu tại thị trường thế giới đã bị đội lên gấp 5 lần từ dưới 20 đôla một thùng vào 1971 lên 100 đôla một thùng vào 1979, giá xăng trung bình tại Mỹ cũng tăng 86% chỉ trong 1 năm từ 1973-1974. Cuộc khủng hoảng đồng thời tác động xấu đến thị trường tài chính, chứng khoán toàn cầu, vốn đã chịu nhiều áp lực sau sự sụp đổ của Chế độ Bretton Woods. Thị trường chứng khoán Mỹ bốc hơi 97 tỷ đôla, số tiền khổng lồ vào thời điểm đó, chỉ sau một tháng rưỡi. Suy thoái và làm phát diễn ra tràn lan gây ảnh hưởng tới kinh tế Mỹ và nhiều quốc gia khác cho tới tận thập niên 80.
Không dừng lại ở đó, khủng hoảng dầu mỏ đã tạo ra thay đổi lớn trong chính sách của phương tây, trong đó chú trọng tìm kiếm và bảo tồn năng lượng tự nhiên, cũng như đặt ra các quy định tiền tệ chặt chẽ hơn để chống lạm phát.
Trái lại, biến cố trên góp phần thay đổi đáng kể vị thế chính trị, kinh tế của các nước xuất khẩu dầu, đặc biệt các quốc gia Ả-rập tại khu vực Trung Đông.
5. Suy thoái năm 1958
Trong 2 năm trước khi khủng hoảng diễn ra, chính sách thắt chặt tiền tệ và cắt giảm đầu tư tại Mỹ khiến tỷ lệ thất nghiệp gia tăng. Tại Detroit, trái tim của ngành công nghiệp xe hơi, tỷ lệ thất nghiệp đạt mức 20% trong tháng 4/1958 . Doanh số bán xe giảm tới 31% trong năm 1957, và biến năm 1958 thành năm tồi tệ nhất cho các nhà sản xuất xe kể từ sau kể từ sau Chiến tranh Thế giới lần II. Nhu cầu nhập khẩu tại Mỹ vẫn cao trong khi châu Âu lại giảm nhập khẩu từ Mỹ khiến thâm hụt thương mại leo thang.
Tệ hơn nữa, thay vì mặt bằng giá giảm, điều thường xảy ra khi suy thoái, giá cả trong giai đoạn 1957 đến 1959 lại leo thang. Thực tại trên đã gây không ít hoang mang cho các nhà kinh tế trong quãng thời gian này.
Nhiều quốc gia chưa phát triển sống dựa vào xuất khẩu tài nguyên như vật liệu thô, khoáng chất, hoặc sản phẩm nông nghiệp cũng gặp nhiều khó khăn do nhu cầu sụt giảm tại Mỹ và châu Âu.
6. Suy thoái năm 1953
Dù chỉ kéo dài trong 10 tháng, bắt đầu từ quý II /1953 tới quý I/1954, cuộc suy thoái năm 1953 vẫn gây thiệt hại ước tính lên tới 56 tỷ đôla cho nước Mỹ.
Nguyên nhân suy thoái bắt đầu từ một số biến động chính trị, kinh tế những năm đầu thập niên 50. Trong đó, lạm phát leo thang bắt đầu từ 1951, sau chiến tranh Triều Tiên, khiến lãnh đạo FED dự đoán năm 1952 lạm phát sẽ còn cao hơn. Trước tình hình đó, FED đã áp dụng chính sách tài khóa thắt chặt, thể hiện ở việc cắt giảm chi tiêu Chính phủ, tăng thuế, lãi suất, và tích lũy dự trữ. Chính các biện pháp mạnh tay trên đã tạo ra sự bi quan trong người dân, dẫn đến việc giảm chi tiêu tăng tiết kiệm, gây suy giảm tổng cầu của nền kinh tế.
7. Suy thoái năm 1947
Lần suy thoái này của nước Mỹ bắt nguồn từ những bước tiền thần tốc của giai đoạn hồi phục kinh tế sau chíến tranh thế giới. Tính tới đầu năm 1947, nước Mỹ chiếm tới 50% tổng sản lượng nông nghiệp toàn thế giới, trước chiến tranh thế giới con số này chỉ là 30%, tỷ lệ thất nghiệp của nước Mỹ cũng ở mức thấp kỷ lục khi gần như 100% người lao động có việc làm. Năm 1947 chính là giai đoạn kinh tế Mỹ đạt đỉnh của chu kỳ tăng trưởng sau chiến tranh. Cũng từ thời điểm này, ngoại trừ lương thực, nhu cầu tiêu thụ hàng hóa nói chung của nước Mỹ đã trở nên bão hòa do hàng hóa được sản xuất nhiều tới mức thừa mứa.
Dù Tổng thống Truman cũng như nội các của ông đã dự đoán được rủi ro từ lạm phát cũng như những bất ổn kinh tế, nhưng lãnh đạo nước Mỹ lại không tính tới lạm phát gia tăng tại phần còn lại của thế giới. Dù hậu quả của cuộc suy thoái 1947 là không quá tồi tệ nhưng nó cũng đủ gây trì trệ kinh tế, khiến nhiều doanh nghiệp phá sản cũng như tỷ lệ thất nghiệp leo thang.
8. Đại suy thoái năm 1930
Cuộc đại suy thoái hay còn gọi là đại khủng hoảng diễn ra cách đây đã gần 8 thập kỷ nhưng vẫn ghi dấu ấn là giai đoạn suy sụp kinh tế tồi tệ nhất trong lịch sử hiện đại. Bắt đầu vào năm 1929 và kết thúc vào thởi điểm chuyển giao giữa hai thập niên 30 và 40, cuộc suy thoái có sức ảnh hưởng hủy diệt với kinh tế toàn cầu, cả các nước phát triển và đang phát triển. Mọi khía cạnh của nền kinh tế từ sản xuất, tiêu dùng, thương mại, thu nhập cá nhân, hoạt động tiêu dùng, thị trường lao động, lạm phát đều chịu ảnh hưởng xấu. Các nước phụ thuộc nhiều vào công nghiệp chịu tác động sâu sắc nhất. Ngoài ra khu vực nông nghiệp cũng điêu đứng khi giá ngô, một trong những nông sản chính tại phương tây, giảm tới 60%.
Bức ảnh nổi tiếng của Nhiếp ảnh gia Dorothea Lange về một bà mẹ di cư được coi là hình ảnh tiêu biểu cho khó khăn của người dân trong giai đoạn đại khủng hoảng. Ảnh: blogs.zdnet.com.
Bức ảnh nổi tiếng của Nhiếp ảnh gia Dorothea Lange về một bà mẹ di cư được coi là hình ảnh tiêu biểu cho khó khăn của người dân trong giai đoạn đại khủng hoảng. Ảnh: blogs.zdnet.com.
Có nhiều ý kiến khác nhau về nguyên nhân cho cuộc suy thoái, chẳng hạn như sự sụp đổ hàng loạt của các ngân hàng hay thị trường chứng khoán, được đánh dấu bằng "ngày thứ ba đen tối" 29/10/1929, hay suy giảm giao dịch quốc tế do Mỹ tăng thuế. Tuy nhiên, ý kiến chung được nhiều nhà kinh tế đồng thuận, trong đó có cả đương kim Chủ tịch FED, ông Ben Bernanke, là do yếu tố cung của nguồn tiền cũng như sai lầm trong điều hành của FED.
Theo đó, trong thập niên 20, mở rộng cung tiền quá mức đã dẫn đến sự phát triển bùng nổ nhưng thiều bền vững của khối tài chính. Việc FED nhận ra rủi ro và thực hiện chính sách thắt chặt tiền tệ là quá muộn để ngăn chặn suy thoái. Hơn nữa, khi các ngân hàng lớn có dấu hiệu sụp đổ FED đã không tích cực cứu trợ, từ đó tạo ra hiệu ứng sụp đổ dây chuyền trong ngành ngân hàng, dẫn đến cạn kiệt đột ngột nguồn tiền. Hệ quả là nhiều công ty phá sản do thiếu vốn, hoạt động sản xuất, kinh doanh tiêu dùng bị đình trệ, thất nghiệp tràn lan gây ảnh hưởng to lớn tới kinh tế Mỹ và toàn thế giới.
Xuân Hòa tổng hợp

NGUỒN: http://vnexpress.net/gl/kinh-doanh/quoc-te/2008/12/3ba09040/