|
Bài phổ biến
21/11/15
TIẾNG CHÀO
28/10/15
GS Trần Thị Vinh bàn về môn Lịch sử
Vì sao các nền giáo dục phát triển coi trọng môn Lịch sử?
GS. TS TRẦN THỊ VINH
(GDVN) - Việc tích hợp môn Lịch sử như một phân môn trong môn học mới Công dân với Tổ quốc trên thực tế là sự lắp ghép thiếu cơ sở khoa học.
Bộ Giáo dục vẫn quyết Lịch sử là môn tự chọnMôn Lịch sử - cần thay đổi cách dạy họcBốn lý do cốt yếu để Lịch sử phải là môn bắt buộc
LTS: Môn Lịch sử đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống giáo dục ở những nước có nền giáo dục phát triển hàng đầu thế giới là Mỹ và Canada.
Đối với các nhà hoạch định chính sách giáo dục ở Mỹ và Canada, Lịch sử không chỉ là một môn khoa học cơ bản mà cũng là một môn học có vị trí hàng đầu trong việc giáo dục nhân cách, tinh thần dân tộc, lòng yêu nước, ý thức cộng đồng.
Với những lý do đó, Lịch sử phải là một môn học bắt buộc ở cấp phổ thông, đồng thời sự am hiểu lịch sử dân tộc là tiêu chuẩn hàng đầu đối với công dân Mỹ và Canada. Vị trí của môn lịch sử trong nhà trường phổ thông đó được khẳng định và không còn là vấn đề phải bàn cãi.
Bài viết dưới đây của GS. TS Trần Thị Vinh - Khoa Sử, Trường Đại học sư phạm Hà Nội sẽ thêm chứng cứ để đưa môn học này trở thành môn bắt buộc riêng biệt ở trường phổ thông sắp tới.
Tòa soạn trân trọng giới thiệu cùng độc giả.
Việc dạy và học môn Lịch sử đã trải qua nhiều biến đổi thông qua các cuộc cải cách trong lịch sử giáo dục Mỹ và Canada. Thực tế cho thấy, không phải ngay từ đầu người ta có nhận thức thật sự đầy đủ và khách quan đối với vị trí của môn Lịch sử trong hệ thống giáo dục nói chung.
Ở Mỹ, sau cải cách giáo dục vào đầu thập niên 1960, các nhà giáo dục mới có cách nhìn mới toàn diện, đầy đủ hơn về bộ môn Lịch sử trong nhà trường. Sự thiếu hụt kiến thức lịch sử của học sinh, đặc biệt là kiến thức về lịch sử xã hội và lịch sử văn hóa đã khiến cho các nhà hoạch định chính sách phải xem xét lại công tác dạy và học lịch sử trong các trường phổ thông.
Những bất ổn xã hội trong thập niên 1960, sự xung đột về các giá trị văn hóa, lịch sử trong xã hội Mỹ thời kỳ này bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, trong đó có sự thiếu hụt những hiểu biết về lịch sử xã hội và văn hóa dân tộc.
Trong bối cảnh đó, hàng loạt dự án được thực hiện trong những năm 1960 - 1970 nhằm thúc đẩy và nâng cao chất lượng dạy và học lịch sử ở các trường phổ thông. Việc giảng dạy môn lịch sử được tăng cường về nội dung, về số lượng giờ dạy và phương thức giảng dạy.
Sau cải cách giáo dục vào cuối thập niên 1980, Trung tâm quốc gia về Lịch sử trong các trường phổ thông (National Center for History in the Schools – NCHS) được thành lập năm 1988 nhằm mục tiêu tăng cường năng lực giảng dạy và học tập môn lịch sử cho giáo viên và học sinh các trường phổ thông.
Đầu thế kỉ 21, những thay đổi nhanh chóng của tình hình thế giới đã đặt ra những thách thức mới cho công tác dạy và học lịch sử ở các trường phổ thông ở Mỹ.
Đối với các nhà hoạch định chính sách giáo dục ở Mỹ và Canada, Lịch sử không chỉ là một môn khoa học cơ bản mà cũng là một môn học có vị trí hàng đầu trong việc giáo dục nhân cách, tinh thần dân tộc, lòng yêu nước, ý thức cộng đồng.
Với những lý do đó, Lịch sử phải là một môn học bắt buộc ở cấp phổ thông, đồng thời sự am hiểu lịch sử dân tộc là tiêu chuẩn hàng đầu đối với công dân Mỹ và Canada. Vị trí của môn lịch sử trong nhà trường phổ thông đó được khẳng định và không còn là vấn đề phải bàn cãi.
Bài viết dưới đây của GS. TS Trần Thị Vinh - Khoa Sử, Trường Đại học sư phạm Hà Nội sẽ thêm chứng cứ để đưa môn học này trở thành môn bắt buộc riêng biệt ở trường phổ thông sắp tới.
Tòa soạn trân trọng giới thiệu cùng độc giả.
Việc dạy và học môn Lịch sử đã trải qua nhiều biến đổi thông qua các cuộc cải cách trong lịch sử giáo dục Mỹ và Canada. Thực tế cho thấy, không phải ngay từ đầu người ta có nhận thức thật sự đầy đủ và khách quan đối với vị trí của môn Lịch sử trong hệ thống giáo dục nói chung.
Ở Mỹ, sau cải cách giáo dục vào đầu thập niên 1960, các nhà giáo dục mới có cách nhìn mới toàn diện, đầy đủ hơn về bộ môn Lịch sử trong nhà trường. Sự thiếu hụt kiến thức lịch sử của học sinh, đặc biệt là kiến thức về lịch sử xã hội và lịch sử văn hóa đã khiến cho các nhà hoạch định chính sách phải xem xét lại công tác dạy và học lịch sử trong các trường phổ thông.
Những bất ổn xã hội trong thập niên 1960, sự xung đột về các giá trị văn hóa, lịch sử trong xã hội Mỹ thời kỳ này bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, trong đó có sự thiếu hụt những hiểu biết về lịch sử xã hội và văn hóa dân tộc.
Trong bối cảnh đó, hàng loạt dự án được thực hiện trong những năm 1960 - 1970 nhằm thúc đẩy và nâng cao chất lượng dạy và học lịch sử ở các trường phổ thông. Việc giảng dạy môn lịch sử được tăng cường về nội dung, về số lượng giờ dạy và phương thức giảng dạy.
Sau cải cách giáo dục vào cuối thập niên 1980, Trung tâm quốc gia về Lịch sử trong các trường phổ thông (National Center for History in the Schools – NCHS) được thành lập năm 1988 nhằm mục tiêu tăng cường năng lực giảng dạy và học tập môn lịch sử cho giáo viên và học sinh các trường phổ thông.
Đầu thế kỉ 21, những thay đổi nhanh chóng của tình hình thế giới đã đặt ra những thách thức mới cho công tác dạy và học lịch sử ở các trường phổ thông ở Mỹ.
Sau sự kiện nước Mỹ bị tấn công ngày11/9/2001, dư luận cho rằng những hiểu biết của người dân Mỹ về lịch sử thế giới, đặc biệt là khu vực ngoài Bắc Mỹ và Châu Âu còn quá ít ỏi.
| Ảnh minh họa Tuổi trẻ. |
Chuyên gia giáo dục kiêm phóng viên BBC News, Mike Baker cho rằng: “Sự kiện 11/9 bỗng chốc đã buộc chúng ta thấy được sự cần thiết phải tăng cường hiểu biết về lịch sử những khu vực khác nhau trên thế giới cũng như phải hiểu về lịch sử tôn giáo, lịch sử văn hóa và chính trị, những vấn đề mà trước đây chúng ta đã không chú ý đúng mức.
Đây là lúc chúng ta nhận thức rõ hơn tầm quan trọng của môn lịch sử trong nhà trường. Lịch sử là môn học cung cấp cho chúng ta kiến thức cơ sở để hiểu thế giới hôm nay”(1).
Cũng trong thời gian này, các kết quả thống kê của các cuộc điều tra xã hội học cũng cho thấy những thách thức đặt ra đối với công tác dạy và học lịch sử ở Mỹ.
Theo kết quả điều tra của Trung tâm nghiên cứu và phân tích các vấn đề xã hội thuộc Đại học Connecticut, 65% học sinh ở các trường trung học ở Yale, Northwester, Smith, Bowdoin không đạt yêu cầu khi làm bài kiểm tra trắc nghiệm về lịch sử nước Mỹ, khoảng 70% học sinh được hỏi không biết về những cuộc chiến tranh mà nước Mỹ tham gia.
Sự thiếu hụt kiến thức lịch sử của thế hệ trẻ được các nhà nghiên cứu Mỹ nhìn nhận như là “một hiểm họa dân tộc” (A Nation at Risk).
Thượng nghị sĩ Joseph D. Conn cho rằng: “Kết quả điều tra cho thấy thế hệ trẻ ngày nay thiếu hụt những hiểu biết về lịch sử dân tộc, về các giá trị dân chủ.
Chúng ta không đánh giá thấp các trường phổ thông trong công tác dạy và học lịch sử, nhưng chúng ta buộc phải yêu cầu các nhà giáo dục ở các cấp phổ thông phải tăng cường gấp đôi cố gắng của họ để thế hệ trẻ có được những kiến thức về lịch sử và văn hóa dân tộc” (2).
Giáo sư Phan Huy Lê: Nếu xóa bỏ môn lịch sử là cực kỳ nguy hiểm
(GDVN) - Nếu Lịch sử trở thành môn tự chọn, thì bản chất là thủ tiêu môn học này. Chúng tôi sẽ có kiến nghị về dự thảo này...", Giáo sư Phan Huy Lê nêu quan điểm.
|
Tình hình dạy và học môn lịch sử ở các trường phổ thông ở Canada cũng gặp phải những vấn đề tương tự.
Báo cáo về Tình hình dạy học Lịch sử do Viện điều tra xã hội học Ipsos ở Toronto (Ipsos News Center- Canadian’s Views on History Education) cho biết, 76% số người được hỏi lo ngại về tình trạng thiếu hụt kiến thức lịch sử dân tộc của giới trẻ, 83% số người được hỏi yêu cầu tăng gấp đôi số giờ học lịch sử trong trường phổ thông, đặc biệt là lịch sử Canada, 81% số người được hỏi kêu gọi Chính phủ liên bang cần quan tâm hơn đến việc công tác giáo dục lịch sử trong nhà trường (3).
Trước tình hình đó, Chính phủ Canada đặc biệt chú trọng đến việc tăng cường kiến thức lịch sử cho học sinh trong nhà trường nói riêng và cho công dân Canada nói chung, trong đó có việc kiểm tra kiến thức lịch sử bắt buộc đối với những người nhập cư muốn trở thành công dân Canada.
Theo Luật nhập cư của Canada, những người muốn có quốc tịch Canada phải trải qua bài thi viết và phần hỏi vấn đáp về lịch sử chính trị - xã hội và lịch sử văn hóa Canada từ 1867 đến nay (4).
Ở Mỹ, Bộ Giáo dục đã hỗ trợ việc thực hiện các dự án nhằm tăng cường việc giảng dạy và giáo dục lịch sử cho học sinh phổ thông. Dự án “Ngày lịch sử dân tộc” (National History Day- NHD) do GS. Cathy Gorn, Đại học Maryland tiến hành là một trong số những dự án nêu trên. Khoảng 700.000 học sinh và 40.000 giáo viên trung học phổ thông đã tham gia dự án NHD.
Với sự tài trợ của Chính phủ, hàng loạt các hội thảo, các chương trình đào tạo giáo viên được thực hiện, học sinh được khuyến khích lựa chọn và thực hiện các đề tài về lịch sử dân tộc; các trường phổ thông được tăng cường thiết bị dạy học, nguồn tài liệu dạy và học lịch sử, thiết kế các trang web về lịch sử ...
Bên cạnh đó, Bộ Giáo dục đã đưa ra các giải thưởng thường niên cho giáo viên môn lịch sử nhằm khuyến khích phát triển năng lực của giáo viên. Năm học 2007- 2008, Chương trình giải thưởng dành cho giáo viên dạy giỏi lịch sử Mỹ được công bố với tổng giá trị lên đến 1 triệu USD (5).
Thực tế cho thấy, các nhà hoạch định chính sách ở Mỹ và Canada đã có nhiều nỗ lực trong việc nhìn nhận đúng vị trí, vai trò của môn lịch sử cũng như tầm quan trọng của công tác giáo dục lịch sử trong nhà trường nói riêng và trong xã hội nói chung.
Những phân tích nêu trên cho thấy lý do vì sao môn Lịch sử được coi trọng, được nhìn nhận đúng với vị trí của nó trong các nền giáo dục phát triển hàng đầu thế giới.
Tích hợp Lịch sử là thiếu thực tế, không khả thi
Trong khi đó, ở Việt Nam, cách tích hợp và phân loại trong dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã biến Lịch sử thành môn tự chọn (mà chắc chắn sẽ có rất ít học sinh lựa chọn), khiến môn học cơ bản này có khả năng bị “khai tử” trong chương trình trung học phổ thông mới.
Báo cáo về Tình hình dạy học Lịch sử do Viện điều tra xã hội học Ipsos ở Toronto (Ipsos News Center- Canadian’s Views on History Education) cho biết, 76% số người được hỏi lo ngại về tình trạng thiếu hụt kiến thức lịch sử dân tộc của giới trẻ, 83% số người được hỏi yêu cầu tăng gấp đôi số giờ học lịch sử trong trường phổ thông, đặc biệt là lịch sử Canada, 81% số người được hỏi kêu gọi Chính phủ liên bang cần quan tâm hơn đến việc công tác giáo dục lịch sử trong nhà trường (3).
Trước tình hình đó, Chính phủ Canada đặc biệt chú trọng đến việc tăng cường kiến thức lịch sử cho học sinh trong nhà trường nói riêng và cho công dân Canada nói chung, trong đó có việc kiểm tra kiến thức lịch sử bắt buộc đối với những người nhập cư muốn trở thành công dân Canada.
Theo Luật nhập cư của Canada, những người muốn có quốc tịch Canada phải trải qua bài thi viết và phần hỏi vấn đáp về lịch sử chính trị - xã hội và lịch sử văn hóa Canada từ 1867 đến nay (4).
Ở Mỹ, Bộ Giáo dục đã hỗ trợ việc thực hiện các dự án nhằm tăng cường việc giảng dạy và giáo dục lịch sử cho học sinh phổ thông. Dự án “Ngày lịch sử dân tộc” (National History Day- NHD) do GS. Cathy Gorn, Đại học Maryland tiến hành là một trong số những dự án nêu trên. Khoảng 700.000 học sinh và 40.000 giáo viên trung học phổ thông đã tham gia dự án NHD.
Với sự tài trợ của Chính phủ, hàng loạt các hội thảo, các chương trình đào tạo giáo viên được thực hiện, học sinh được khuyến khích lựa chọn và thực hiện các đề tài về lịch sử dân tộc; các trường phổ thông được tăng cường thiết bị dạy học, nguồn tài liệu dạy và học lịch sử, thiết kế các trang web về lịch sử ...
Bên cạnh đó, Bộ Giáo dục đã đưa ra các giải thưởng thường niên cho giáo viên môn lịch sử nhằm khuyến khích phát triển năng lực của giáo viên. Năm học 2007- 2008, Chương trình giải thưởng dành cho giáo viên dạy giỏi lịch sử Mỹ được công bố với tổng giá trị lên đến 1 triệu USD (5).
Thực tế cho thấy, các nhà hoạch định chính sách ở Mỹ và Canada đã có nhiều nỗ lực trong việc nhìn nhận đúng vị trí, vai trò của môn lịch sử cũng như tầm quan trọng của công tác giáo dục lịch sử trong nhà trường nói riêng và trong xã hội nói chung.
Những phân tích nêu trên cho thấy lý do vì sao môn Lịch sử được coi trọng, được nhìn nhận đúng với vị trí của nó trong các nền giáo dục phát triển hàng đầu thế giới.
Tích hợp Lịch sử là thiếu thực tế, không khả thi
Trong khi đó, ở Việt Nam, cách tích hợp và phân loại trong dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã biến Lịch sử thành môn tự chọn (mà chắc chắn sẽ có rất ít học sinh lựa chọn), khiến môn học cơ bản này có khả năng bị “khai tử” trong chương trình trung học phổ thông mới.
Việc tích hợp môn Lịch sử như một phân môn trong môn học mới Công dân với Tổ quốc (bao gồm ba phân môn Đạo đức- công dân, Lịch sử và Quốc phòng-an ninh), trên thực tế là sự lắp ghép thiếu cơ sở khoa học, không khả thi và chưa từng có tiền lệ.
Nếu "khai tử" môn Sử, sẽ là một thảm họa lớn
(GDVN) - Những giáo viên dạy Sử và dư luận xã hội quan tâm và phiền lòng là trong Dự thảo này không đưa môn học Lịch sử vào chương trình giáo dục cơ bản.
|
Đây không phải là môn học tích hợp mà là sự lắp ghép những kiến thức lịch sử rời rạc, những “mảnh vỡ của lịch sử” vào một môn học “tổng hợp” chưa từng có tiền lệ.
Sự lắp ghép này chắc chắn sẽ khiến cho hiểu biết của học sinh về Lịch sử thiếu tính hệ thống, thiếu căn bản. Vấn đề đặt ra tiếp theo là: ai sẽ là người dạy môn học Công dân với Tổ quốc, trong khi các trường đại học sư phạm hiện nay ở nước ta không đào tạo giáo viên dạy những môn học lắp ghép “tổng hợp”như thế.
Cách lắp ghép ba phân môn Đạo đức- công dân, Lịch sử và Quốc phòng-an ninh thành một môn học, có lẽ, chỉ đạt được mục tiêu giảm bớt số lượng môn học mà học sinh phải học để thi, nhưng sẽ không thể đáp ứng mục tiêu giáo dục phổ thông về phát triển toàn diện nhân cách con người.
Giáo dục Việt Nam không thể đứng ngoài xu thế chung của thế giới. Việc tiếp thu kinh nghiệm thế giới về phát triển chương trình giáo dục phổ thông là hết sức cần thiết, đặc biệt là việc học tập kinh nghiệm của những nước có hệ thống giáo dục phát triển hàng đầu thế giới như Mỹ và Canada.
Theo đó, Lịch sử cần phải được đặt đúng vị trí của nó là môn học cơ bản, bắt buộc trong hệ thống giáo dục phổ thông.
Chú thích
Sự lắp ghép này chắc chắn sẽ khiến cho hiểu biết của học sinh về Lịch sử thiếu tính hệ thống, thiếu căn bản. Vấn đề đặt ra tiếp theo là: ai sẽ là người dạy môn học Công dân với Tổ quốc, trong khi các trường đại học sư phạm hiện nay ở nước ta không đào tạo giáo viên dạy những môn học lắp ghép “tổng hợp”như thế.
Cách lắp ghép ba phân môn Đạo đức- công dân, Lịch sử và Quốc phòng-an ninh thành một môn học, có lẽ, chỉ đạt được mục tiêu giảm bớt số lượng môn học mà học sinh phải học để thi, nhưng sẽ không thể đáp ứng mục tiêu giáo dục phổ thông về phát triển toàn diện nhân cách con người.
Giáo dục Việt Nam không thể đứng ngoài xu thế chung của thế giới. Việc tiếp thu kinh nghiệm thế giới về phát triển chương trình giáo dục phổ thông là hết sức cần thiết, đặc biệt là việc học tập kinh nghiệm của những nước có hệ thống giáo dục phát triển hàng đầu thế giới như Mỹ và Canada.
Theo đó, Lịch sử cần phải được đặt đúng vị trí của nó là môn học cơ bản, bắt buộc trong hệ thống giáo dục phổ thông.
Chú thích
1. Miker Baker. September 11, 2001- The lessons for History’s subject in Schools. BBS News 22/9/2001.
2. Linda Starr. Students flunk US History Test. Education World 7/7/2000.
3. Ipsos News Center. Canada’s view on History Education, 10/9/2001.
4. Bộ Di trú Canada, http://www.cic.gc.ca/english/citizenship/cit-test.asp
5. AHA Today. American Historical Association Blog. Http://blog.historian.org/education/
nguồn: http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-24h/Vi-sao-cac-nen-giao-duc-phat-trien-coi-trong-mon-Lich-su-post162877.gd
GS. TS Trần Thị Vinh
9/10/15
Sứ mệnh “canh gác” của USS Ronald Reagan
| Sứ mệnh “canh gác” của USS Ronald Reagan |
Đầu tháng Mười này, USS Ronald Reagan - tàu sân bay hạt nhân tiên tiến nhất của Hải quân Hoa Kỳ, đã tới căn cứ hải quân Yokosuka (Nhật Bản) nhằm thắt chặt quan hệ với các đồng minh tại khu vực, đặc biệt là Nhật Bản và Philippines. Theo đó, hai nước sẽ tiến hành tập trận chung nhằm tăng cường sức mạnh cho quân đội Nhật lẫn Hạm đội 7 Thái Bình Dương (Mỹ). Động thái của Washington đưa ra trong bối cảnh khu vực châu Á - Thái Bình Dương có nhiều biến cố quan trọng.
Trước hết, chính sách “trỗi dậy hòa bình” của Trung Quốc trong những năm qua đã gây quan ngại lớn cho nền hòa bình và an ninh khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Trung Quốc liên tục có những hành động “gây hấn” ở biển Đông và biển Hoa Đông. Cuộc tranh chấp quần đảo Điếu Ngư (Senkaku) giữa Trung Quốc và Nhật Bản cũng đang diễn ra căng thẳng. Điều này đã khiến Tokyo quan ngại về an ninh của mình.
Thứ hai, Trung Quốc đã có nhiều sự chuẩn bị, đầu tư cho công nghiệp quốc phòng nhằm tăng cường vị thế về quân sự của Trung Quốc trên trường quốc tế. Bắc Kinh muốn xây dựng một hạm đội mạnh trên Thái Bình Dương để có thể trở thành đối trọng với Hoa Kỳ trong khu vực này. Mặt khác, những hành động xây đắp đảo nhân tạo của Trung Quốc trên Biển Đông đã gây lo ngại rất lớn cho các nước có quyền lợi ở châu Á – Thái Bình Dương.
Thứ ba, chuyến thăm Hoa Kỳ của Chủ tịch Tập Cận Bình vào cuối tháng trước đã không mang lại kết quả như hai bên mong đợi. Ngoài một số thỏa thuận đạt được về kinh tế, vấn đề đảm bảo an ninh giữa hai nước và tự do hàng hải, an ninh trên Biển Đông đã không được nguyên thủ hai nước bàn luận. Nhiều người kỳ vọng Hoa Kỳ sẽ nêu đậm và gây sức ép mạnh với Trung Quốc về vấn đề này, đặc biệt là việc Trung Quốc bồi đắp xây dựng đảo phi pháp ở Trường Sa. Nhưng kết quả là hai bên chỉ nhắc lại lập trường của mình về Biển Đông.
Vì vậy, việc tàu sân bay USS Ronald Reagan của Hoa Kỳ đến Nhật Bản sẽ góp phần quan trọng vào việc tăng cường thực lực quân sự cho Hạm đội 7 Thái Bình Dương. Đây là một phần trong chính sách “xoay trục” của Hoa Kỳ đối với châu Á – Thái Bình Dương. Mục tiêu của Hoa Kỳ là triển khai 60% sức mạnh quân sự tại khu vực này.
Việc tăng cường lực lượng hải quân với thủy thủ đoàn gồm 5.000 người, khoảng 80 máy bay và hệ thống radar phòng thủ hiện đại cùng việc tích hợp các hệ thống vũ khí và công nghệ liên lạc và chỉ huy tiên tiến đã làm gia tăng đáng kể sức mạnh quân sự của Hoa Kỳ tại đây.
Đồng thời, mục đích của Hoa Kỳ là tăng cường quan hệ hợp tác quân sự với đồng minh chiến lược ở vùng Đông Bắc Á. Trong khi đó, Thủ tướng Shinzo Abe đang theo đuổi học thuyết phòng vệ tập thể với các đồng minh để Nhật Bản có vai trò lớn hơn về an ninh nhằm đối trọng sức mạnh quân sự của một Trung Quốc đang ngày càng mạnh lên.
Phản ứng trước sự hiện diện của tàu sân bay USS Ronald Reagan tại Nhật Bản, Đô đốc Tôn Kiến Quốc (Sun Jianguo), Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Trung Quốc cho rằng: "Điều kiện tiên quyết cho việc hợp tác theo tinh thần đôi bên cùng có lợi là sự tin tưởng lẫn nhau. Hy vọng rằng phía Mỹ quan tâm đến những quan ngại của Trung Quốc, thật sự tôn trọng các lợi ích căn bản của chúng tôi, tránh những từ ngữ và hành vi phương hại đến quan hệ song phương và giảm bớt các hành động có thể gây ra hiểu lầm hoặc phán đoán sai lạc".
Tuyên bố trên vừa là sự “cảnh báo” của Bắc Kinh đối với Washington nhưng cũng thể hiện thái độ lo lắng trước những diễn biến mới tại khu vực.
Sự hiện diện của USS Ronald Reagan tại Nhật Bản có hạn chế được hành động gây hấn của Bắc Kinh và mang lại bầu không khí hòa bình cho khu vực hay không vẫn đang là dấu hỏi. Hy vọng tàu sân bay này sẽ thực hiện thành công sứ mệnh để tình hình Biển Đông được hòa bình, ổn định và phát triển.
Lê Lâm
nguồn: http://www.tgvn.com.vn/Item/VN/thegioi/2015/10/C3A0CB9E4658FAAC/
|
7/10/15
VĂN HÓA TRUNG QUỐC
THÔNG BÁO: tất cả các lớp Chuẩn bị Kiểm tra 15 phần 4 bài 5: Văn hóa Trung Quốc thời phong kiến
4. VĂN HÓA TRUNG QUỐC
4. VĂN HÓA TRUNG QUỐC
a. Tư tưởng:
+ Nho giáo giữ
vai trò quan trọng, là cơ sở lý luận, là công cụ sắc bén của nhà nước phong
kiến tập quyền. Về sau, Nho giáo càng trở nên bảo thủ, lỗi thời và kìm hãm sự
phát triển của xã hội.
+ Phật giáo
thịnh hành nhất vào thời Đường. Kinh Phật được dịch ra chữ Hán ngày càng nhiều.
b. Sử học:
trở thành lĩnh vực nghiên cứu độc lập tiêu biểu là Bộ Sử ký của Tư Mã Thiên.
Thời Đường lập Sử quán để viết lịch sử.
c. Văn học:
+ Thơ Đường phát triển mạnh, phản
ánh mọi mặt xã hội và đạt đến đỉnh cao giá trị nghệ thuật với Lý Bạch, Đỗ Phủ….
+ Tiểu thuyết phát triển mạnh dưới thời Minh – Thanh như Tây Du Ký, Thủy
Hử, Hồng Lâu Mộng….
d. Khoa học: Đạt
nhiều thành tựu về toán học, thiên văn học, y học…
e. Kỹ thuật:
- Có 4 phát minh quan trọng như: nghề in, làm giấy, la
bàn, thuốc súng….
-
Xây dựng nhiều công trình kiến trúc nổi tiếng như Vạn lý trường thành, Lăng Ly
Sơn, Tử cấm thành..
22/9/15
VĂN HÓA CỔ ĐẠI PHƯƠNG TÂY
5. Chính trị
- Cư dân sống trong các Thị quốc là những quốc gia thành thị (thành bang gồm thành thị làm trung tâm, có bến cảng và 1 vùng xung quanh để sản xuất).
- Về chính trị: Duy trì thể chế dân chủ. Người ta
không chấp nhận có vua, đứng đầu nhà nước là Hội đồng 500 do dân bầu ra. Tuy
nhiên, chỉ có chủ nô mới có quyền công dân => Đây là thể chế dân chủ chủ nô dựa
vào sự bóc lột thậm tệ của chủ nô đối với nô lệ.
6. Văn hóa cổ đại Hylạp và Roma
a. Lịch và chữ viết
- Lịch:
Cư dân Địa Trung Hải đã tính được lịch một năm có 365 ngày và ¼ ngày chia thành
12 tháng. Tháng có 30 và 31 ngày, riêng tháng 2 có 28 hoặc 29 ngày.
=> rất gần với hiểu biết ngày nay.
- Chữ viết: Phát minh ra hệ thống chữ
cái Latinh A, B, C… có khả năng ghép chữ thành từ, lúc đầu có 20 chữ, sau thêm
6 chữ cho hoàn chỉnh như ngày nay.
- Ý nghĩa: Đây là cống hiến lớn lao của cư dân Địa
Trung Hải cho nền văn minh nhân loại.
b. Sự ra đời của khoa học
- Đạt nhiều thành tựu quan trọng trong các lĩnh vực:
Toán, Lý, Sử, Địa.
- Những hiểu biết về khoa học đến thời Hylạp, Roma mới
thực sự trở thành khoa học vì có độ chính xác của khoa học, đạt tới trình độ
khái quát thành định lí, định đề có giá trị đến ngày nay như định lý Py-ta-go,
Ta-let....
c. Văn học
- Nổi bậc nhất là 2 bộ sử thi nổi tiếng Iliad và
Odysse của Homer.
- Xuất hiện nhiều nhà viết bi kịch, hài kịch tiêu biểu
như: Sophotler, Esin…Các vở kịch: ca ngợi cái đẹp, cái thiện và có tính nhân
đạo sâu sắc.
d. Nghệ thuật
-
Nhiều công trình nghệ thuật đạt đến trình độ tuyệt mĩ như: tượng nữ thần
A-thê-na, thần Vệ nữ Mi-lô…
17/9/15
PHƯƠNG PHÁP TƯỜNG THUẬT LỊCH SỬ
Phương pháp tường thuật
Khái niệm
- Tường thuật là một cách trình bày
miệng quan trọng, nhằm tái hiện ở học sinh biến cố lịch sử quan trọng với đầy đủ
tính cụ thể và gợi cảm của nó.
- Ta có thể hiểu: Tường thuật là
trình bày có chủ đề về một biến cố hay một quá trình lịch sử trong sự phát triển,
những hoạt động cụ thể của quần chúng nhân dân hay của một nhân vật lịch sử.
- Tường thuật bao giờ cũng có chủ đề,
có tình tiết nhằm kích thích trí tưởng tượng tái tạo của học sinh về những hình
ảnh của quá khứ.
- Chúng ta cần phân biệt những điểm
khác nhau giữa tường thuật và thông báo: "thông báo" ở đây chỉ giới hạn
trong việc nêu lên một cách chính xác những sự kiện, niên đại, số liệu, tên đất,
tên người cần thiết cho việc ghi nhớ bài học, cho việc hình thành khái niệm rút
ra kết luận. Việc thông báo không tạo cho học sinh hình ảnh cụ thể về quá khứ,
không hấp dẫn, không gây hứng thú học tập cho học sinh. Tuy nhiên, thông báo
cũng có ưu điểm là: tiết kiệm thời gian - trong một khoảng thời gian nhất định,
giáo viên có thể truyền đạt cho học sinh nhiều sự kiện lịch sử, làm cơ sở cho
việc tiếp tục nhận thức lịch sử
Vd: Khi trình bày sự kiện lịch sử
ngày 2 tháng 9 năm 1945:
Thông báo: Ngày 2
tháng 9 năm 1945, tại quảng trường Ba Đình (Hà Nội), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc
Bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tuyên ngôn
Độc lập là văn kiện lịch sử trọng đại và ngày 2 tháng 9 năm 1945 trở thành ngày
Quốc khánh của dân tộc Việt Nam.
Tường thuật: 2 giờ chiều
ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội), trước cuộc mít tinh
lớn của hàng chục vạn nhân dân đủ các tầng lớp ở Thủ đô và các vùng lân cận, Chủ
tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời trịnh trọng đọc Tuyên ngôn Độc lập,
tuyên bố với toàn thể quốc dân và thế giới: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời.
Tới 3 giờ chiều, toàn thể quốc dân tuyên thệ. Sau mỗi lời thề, toàn thể đồng
bào đều giơ tay hô lớn “Xin thề !” tỏ ra ý chí bền vững không gì lay chuyển nổi
của cả một dân tộc đứng lên giành tự do độc lập. Cuối cùng, Chủ tịch Hồ Chí
Minh bước ra lễ đài một lần nữa. Người hô hào nhân dân kiên quyết hy sinh giữ vững
nền độc lập vừa mới giành được. Lễ mít tinh bế mạc biến thành một cuộc biểu tình
tuần hành vĩ đại trong thành phố. Trong bản Tuyên ngôn Độc lập lịch sử, Chủ tịch
Hồ Chí Minh đã khẳng định trước thế giới: "Nước Việt Nam có quyền được hưởng
tự do và độc lập và sự thật đã trở thành một nước tự do và độc lập. Toàn thể
dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải
để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy !”. Ngày 2 tháng 9 năm 1945 mãi đi vào lịch
sử như một ngày độc lập đầu tiên của dân tộc Việt Nam sau ngót một thế kỉ đô hộ
của thực dân Pháp. Ngày 2 tháng 9 năm 1945 trở thành ngày Quốc khánh của dân tộc
Việt Nam và đó cũng là cái mốc chấm dứt lịch sử cận đại Việt Nam, mở ra một kỉ
nguyên mới cho lịch sử dân tộc ta.
Nếu có điều kiện, giáo viên có thể
cho học sinh xem những thước phim tư liệu về ngày 2 tháng 9 năm 1945 mà mình
sưu tầm được.
Đặc trưng của phương pháp tường thuật
- Có đầu, có cuối một cách cụ thể
và tỉ mỉ.
- Có chủ đề tư tưởng và tình cảm.
Các trường hợp cần sử dụng phương
pháp tường thuật
- Thứ nhất,
khi trình bày diễn biến 1 sự kiện, 1 biến cố lịch sử quan trọng có ý nghĩa lớn.
- Thứ hai,
khi trình bày về những hành động điển hình của quần chúng, của một nhân vật lịch
sử để tạo biểu tượng lịch sử chính xác và có nội dung phong phú.
- Thứ ba là
khi cần rút ra kết luận khái quát về một sự kiện lịch sử trên cơ sở nắm vững biểu
tượng của nó. Tức là, tường thuật không chỉ dừng lại ở việc tái hiện lịch sử mà
còn là một biện pháp để giải thích bản chất những sự kiện lịch sử phức tạp.
Trên cơ sở những sự kiện lịch sử phức tạp, tường thuật dẫn dắt học sinh đến những
kết luận, khái quát quan trọng.
Cấu tạo của một bài tường thuật
Bài tường thuật được xây dựng trên
cơ sở nội dung của sách giáo khoa, nhưng thông qua phần trình bày của giáo viên
đã tạo cho học sinh những hình ảnh cụ thể, sinh động, chính xác về bức tranh
quá khứ đang học, vì vậy giúp học sinh hứng thú hơn khi học.
Cấu tạo của một bài tường thuật kịch
tính gồm những phần sau:
- Mở đầu
- Tình tiết phát triển
- Tình tiết phát triển đến đỉnh cao
- Sự căng thẳng trong kết cấu
- Sự căng thẳng giảm đi
- Kết thúc
Ý nghĩa của phương pháp tường thuật
- Trong dạy học lịch sử, tường thuật
đóng góp quan trọng trong việc tạo biểu tượng cụ thể sinh động cho học sinh về
hình ảnh của quá khứ.
- Cung cấp những sự kiện, dẫn dắt học
sinh đến những hiểu biết mới sâu sắc, có ấn tượng mạnh mẽ.
- Tạo sự hứng thú học tập. Sự hứng
thú theo dõi bài giảng của học sinh sẽ giảm đi nếu người giáo viên chỉ thông
báo một cách vắn tắt, khô khan nội dung mà không có một chút tình cảm nào khi
tường thuật.
Yêu cầu đối với phương pháp tường
thuật
- Phải mở đầu và kết thúc một cách
cụ thể và tỉ mỉ.
- Phải tạo bức tranh sinh động,
chân thực, có tính giáo dục và bảo đảm tính lịch sử.
- Tạo biểu tượng rõ ràng, chính
xác.
- Kết hợp hài hòa giữa hai phương
pháp miêu tả - tường thuật.
- Một yêu cầu quan trọng
khác khi sử dụng phương pháp tường thuật là bản thân người giáo viên phải chọn
đúng sự kiện cần trình bày; thông tin những kiến thức mới, bổ ích và phù hợp với
trình độ học sinh (tài liệu phải vừa sức với sự tiếp thu của học sinh nhằm đảm
bảo cho tất cả học sinh có thể hiểu bài, kích thích hoạt động trí tuệ của các
em; biết cách trình bày mạch lạc, rõ ràng, kết hợp hợp lý với các hình thức
trình bày miệng khác (miêu tả, giải thích), với các phương tiện dạy học (đồ
dùng trực quan, phim ảnh, tài liệu mới...).
PHƯƠNG PHÁP MIÊU TẢ
I. Nhóm PP thông tin tái hiện LS
1.1. Phương pháp miêu tả
Khái niệm
Miêu tả là dùng lời văn có thanh sắc
có hình ảnh để làm hiện lên trước học sinh về hình dáng, đặc điểm của một sự vật,
hiện tượng lịch sử.
Miêu tả không có chủ đề mà chỉ có đối
tượng cụ thể cần trình bày.
Vai trò
Miêu tả nhằm trình bày những đặc
trưng của một sự vật, một sự kiện lịch sử để nêu lên những nét bản chất chủ yếu,
cấu tạo bên trong cũng như hình dáng bên ngoài của chúng.
Miêu tả nhằm làm sáng tỏ những nét
bản chất, những đặc trưng trong mối liên hệ bên trong của các sự kiện lịch sử.
Miêu tả góp phần hình thành biểu tượng
lịch sử
Phân loại PP Miêu tả
+ Miêu tả giản đơn: chỉ rõ một
vài đặc điểm chủ yếu để qua đó đi sâu vào phân tích cơ cấu bên trong của sự vật.
VD: Khi giảng
về một cơ sở kinh tế, giáo viên chỉ cần nhấn mạnh vào một hoặc một vài chi tiết
cụ thể nào đó giúp học sinh nhận rõ bản chất của cơ sở kinh tế. Khi giảng hình
thái kinh tế tư bản, giáo viên cần nhấn mạnh và miêu tả một số chi tiết cụ thể:
người chủ tư sản ăn mặc bảnh bao với rất nhiều công nhân ngồi dệt vải xung
quanh. Đây là hình thức chuyên môn hóa trong sản xuất, cơ sở của kinh tế tư bản.
+ Miêu tả tỉ mỉ: khắc họa bức
tranh trọn vẹn về đối tượng miêu tả.
VD: Khi miêu tả
Trống Đồng - Trống Đồng vừa là công cụ sản xuất, vừa là công trình văn hóa và
là đồ dùng trong đời sống nhân dân, giáo viên cần miêu tả tỉ mỉ hình dáng, kích
thước của trống, những hoa văn có trên mặt trống: hình ngôi sao ở giữa, xung
quanh là hình chim lạc bay theo chiều ngược chiều kim đồng hồ, và đặc biệt là
hình ảnh các hoạt động sản xuất, giã gạo, các hoạt động lễ hội nhảy múa... đều
thể hiện trên mặt trống. Giáo viên cần miêu tả tỉ mỉ từng chi tiết để cho học
sinh thấy được nét độc đáo của Trống Đồng và để học sinh hiểu được tại sao Trống
Đồng được xem là biểu tượng văn hóa lịch sử của dân tộc ta.
Phương pháp miêu tả
+ Miêu tả từ xa đến gần.
VD: Khi dạy
bài văn hóa cổ đại. Kim Tự tháp là một công trình kiến trúc cổ đại vĩ đại. Để học
sinh có được khái niệm trên thì giáo viên nên miêu tả Tim Tự Tháp tử xa đến gần
để thấy được sự vĩ đại của công trình trên. Kim Tự Tháp ở Ai Cập dược xây dựng
thành một hệ thống ở thung lũng có dạng hình chóp, đáy hình vuông được xây dựng
bằng gạch hay đá. Kim Tự Tháp Kheops được xây dựng năm 2570.TCN, cao 146,6m....
Qua những chi tiết giáo viên miêu tả, học sinh sẽ dễ dàng nhận ra sự vĩ đại của
Kim Tự Tháp - công trình kiến trúc vĩ đại thời cổ đại.
+ Từ ngoài vào trong.
VD: Khi giảng
về cuộc chiến Đông - Xuân 1953 - 1954, giáo viên có thể dùng bản đồ miêu tả điều
kiện địa lí, vị trí địa lý nơi xảy ra sự kiện đó là Điện Biên Phủ. Điện Biên Phủ
là một thung lũng rộng lớn nằm ở phía Tây vùng rừng núi Tây Bắc, gần biên giới
vời Lào, cách Hà Nội và Luông Pha Băng không xa. Bên trong thung lũng là nơi tập
trung hầu hết các cứ điểm quan trọng của địch gồm 49 cứ điểm, được chia thành 3
phân khu. Từ đó có thể khắc họa cho học sinh nắm vị trí chiến lược quan trọng của
Điện Biên Phủ và nơi đây trở thành chiến trường chính trong những năm 1953 -
1954.
+ Từ khái quát đến cụ thể.
VD: Khi giảng
bài Cách mạng tư sản Pháp, để nói đến tình cảnh người nông dân trước cách mạng,
giáo viên thường dùng hình ảnh một người nông dân gánh trên lưng hai người
trông thật mệt mỏi. Người nông dân phải chịu sức ép đè nặng trên lưng của 2 người
đại diện cho hai tầng lớp trong xã hội đương thời là quí tộc và tăng lữ với rất
nhiều khế ước, văn tự trên tay của hai tầng lớp thống trị. Bên cạnh đó là hoàn
cảnh mất mùa đã khiến cho hoàn cảnh nông dân trước cách mạng tư sản Pháp rơi
vào cảnh bế tắc và bị áp bức bóc lột nặng nề
Yêu cầu của PP Miêu tả
+ Phải dựa vào những chi tiết chân
thật nhất, cơ bản, điển hình nhất để miêu tả.
+ Miêu tả phải cụ thể gợi cảm, có
hình ảnh để kích thích trí tưởng tượng của học sinh.
+ Miêu tả không có chủ đề nhưng người
giáo viên phải tỏ thái độ dứt khoát đối với sự vật được miêu tả.
Ý nghĩa
Miêu tả là một trong
những bước quan trọng nhất giúp học sinh nắm được, hiểu được những chi tiết, yếu
tố bên ngoài của các sự vật, hiện tượng lịch sử. Từ đó giúp học sinh hình thành
khái niệm, hiểu được những bản chất bên trong của sự vật, hiện tượng lịch sử,
làm cho bài giảng thêm phong phú sinh động, thu hút sự qun tâm học tập của học
sinh vào các bài giảng lịch sử.
Giáo dục tình cảm, đạo đức cho HS trong dạy-học Lịch sử ở trường THPT
III. Giáo dục tình cảm, đạo đức cho HS trong dạy-học Lịch sử ở trường
THPT.
3.1. Nguyên nhân phải coi trọng việc
giáo dục tư tưởng, tình cảm và đạo đức cho học sinh
+ Vì
mục tiêu giáo dục
+ Vì
ưu thế của môn Sử trong việc giáo dục
Giáo dục bằng truyền thống
Giáo dục bằng sự nêu gương
Giáo dục bằng sự chứng minh của
Lịch sử
3.2. Những nội dung tư tưởng, tình
cảm, đạo đức cơ bản có thể và cần giáo dục cho học sinh qua môn
lịch sử.
Bồi dưỡng lòng tự hào, lòng tin tưởng ở dân tộc,
ở nhân dân lao động : tự
hào về truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc (về văn minh
Văn Lang – Au Lạc, Văn minh Đại Việt, Chiến thắng giặc ngoại xâm...)
Bồi dưỡng lòng yêu nước, căm thù bọn xâm lược, bọn bán nước.
Nêu cao tinh thần chiến đấu kiên cường, tinh thần
khắc phục khó khăn, quý trọng lao động.
Giáo dục lòng biết ơn tổ tiên, biết ơn các anh hùng dân tộc, các liệt sĩ, các
chiến sĩ từ trước tới nay.
Khơi dậy ý muốn cống hiến hết sức mình cho đất nước, cho dân tộc. Bồi dưỡng, xây dựng cho
ọhc sinh ý chí, tinh thần vượt khó qua các bài học lịch sử.
Góp phần giáo dục tinh thần quốc tế vô sản.
3.3. Cách thức tiến hành
Thầy
cô giáo phải có tư tưởng tình cảm, đạo đức tốt trước.
Phải
có chủ định : dự định sẽ giáo dục những tư tưởng tình cảm gì
cho học sinh trong mỗi bài dạy.
Tùy
theo nội dung của từng bài mà xác định nội dung tư tưởng, tình cảm,
đạo đức cho phù hợp.
Trình
bày sự kiện sao cho toát lên được chủ đề tư tưởng tình cảm cần giáo
dục. Mặt khác cũng có thể liên hệ so sánh để giáo dục.
Cần
lưu ý :
+ Về
tài liệu sử dụng : phải phân biệt tài liệu sử, dã sử, không
phải tài liệu sử...
+ Kiên
quyết vứt bỏ những chi tiết dù rằng nó thú vị nhưng không đảm bảo
tính giáo dục.
IV. Một số biện pháp phát triển tư duy cho HS
a. Phương pháp vấn đáp
Vấn đáp ( đàm thoại ) là phương pháp
trong đó giáo viên đặt ra câu hỏi để học sinh trả lời, hoặc học sinh có thể
tranh luận với nhau và với cả giáo viên; qua đó học sinh lĩnh hội được nội dung
bài học. Căn cứ vào tính chất hoạt động nhận thức, người ta phân biệt các loại
phương pháp vấn đáp:
- Vấn đáp tái hiện: giáo viên đặt câu hỏi chỉ yêu cầu học sinh nhớ lại kiến thức đã biết và trả
lời dựa vào trí nhớ, không cần suy luận. Vấn đáp tái hiện là biện pháp được
dùng khi cần đặt mối liên hệ giữa các kiến thức vừa mới học.
- Vấn đáp giải thích – minh hoạ : Nhằm mục đích làm sáng tỏ một đề tài nào đó, giáo viên lần
lượt nêu ra những câu hỏi kèm theo những ví dụ minh hoạ để học sinh dễ hiểu, dễ
nhớ. Phương pháp này đặc biệt có hiệu quả khi có sự hỗ trợ của các phương tiện
nghe – nhìn.
- Vấn đáp tìm tòi: giáo viên dùng một hệ thống câu hỏi được sắp xếp hợp lý để hướng học sinh
từng bước phát hiện ra bản chất của sự vật, tính quy luật của hiện tượng đang
tìm hiểu, kích thích sự ham muốn hiểu biết. Giáo viên tổ chức sự trao đổi ý kiến
– kể cả tranh luận – giữa thầy với cả lớp, có khi giữa trò với trò, nhằm giải
quyết một vấn đề xác định. Trong vấn đáp tìm tòi, giáo viên giống như người tổ
chức sự tìm tòi, còn học sinh giống như người tự lực phát hiện kiến thức mới.
Vì vậy, khi kết thúc cuộc đàm thoại, học sinh có được niềm vui của sự khám phá
trưởng thành thêm một bước về trình độ tư duy.
b. Phương pháp đặt và giải quyết vấn đề.
Trong một
xã hội đang phát triển nhanh theo cơ chế thị trường, cạnh tranh gay gắt thì
phát hiện sớm và giải quyết hợp lý những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn là một
năng lực đảm bảo sự thành công trong cuộc sống, đặc biệt trong kinh doanh. Vì vậy,
tập dượt cho học sinh biết phát hiện, đặt ra và giải quyết những vấn đề gặp phải
trong học tập, trong cuộc sống của cá nhân, gia đình và cộng đồng không chỉ có
ý nghĩa ở tầm phương pháp dạy học mà phải được đặt như một mục tiêu giáo dục và
đào tạo.
Cấu trúc
một bài học (hoặc một phần bài học) theo phương pháp đặt và giải quyết vấn đề
thường như sau
- Đặt vấn đề, xây dựng bài toán nhận thức
Tạo
tình huống có vấn đề;
Phát hiện,
nhận dạng vấn đề nảy sinh;
Phát hiện
vấn đề cần giải quyết
- Giải quyết vấn đề đặt ra
Đề xuất
cách giải quyết;
Lập kế
hoạch giải quyết;
Thực hiện
kế hoạch giải quyết.
- Kết luận:
Thảo luận
kết quả và đánh giá;
Khẳng định
hay bác bỏ giả thuyết nêu ra;
Phát biểu
kết luận;
Đề xuất
vấn đề mới.
Phân biệt bốn mức trình độ đặt và giải quyết vấn đề:
Mức 1: Giáo viên đặt vấn đề, nêu cách giải quyết vấn đề. Học
sinh thực hiện cách giải quyết vấn đề theo hướng dẫn của giáo viên. Giáo viên
đánh giá kết quả làm việc của học sinh.
Mức 2: Giáo viên nêu vấn đề, gợi ý để học sinh tìm ra cách giải
quyết vấn đề. Học sinh thực hiện cách giải quyết vấn đề với sự giúp đỡ của giáo
viên khi cần. Giáo viên và học sinh cùng đánh giá.
Mức 3: Giáo viên cung cấp thông tin tạo tình huống có vấn đề. Học
sinh phát hiện và xác định vấn đề nảy sinh, tự đề xuất các giả thuyết và lựa chọn
giải pháp. Học sinh thực hiện cách giải quyết vấn đề. Giáo viên và học sinh
cùng đánh giá.
Mức 4 : Học sinh tự lực phát hiện vấn đề nảy sinh trong hoàn cảnh
của mình hoặc cộng đồng, lựa chọn vấn đề giải quyết. Học sinh giải quyết vấn đề,
tự đánh giá chất lượng, hiệu quả, có ý kiến bổ sung của giáo viên khi kết thúc.
Trong dạy
học theo phương pháp đặt và giải quyết vấn đề, học sinh vừa nắm được tri thức mới,
vừa nắm được phương pháp lĩnh hội tri thức đó, phát triển tư duy tích cực, sáng
tạo, được chuẩn bị một năng lực thích ứng với đời sống xã hội, phát hiện kịp
thời và giải quyết hợp lý các vấn đề nảy sinh.
c. Phương pháp hoạt động nhóm
Lớp học
được chia thành từng nhóm nhỏ từ 4 đến 6 người. Tuỳ mục đích, yêu cầu của vấn đề
học tập, các nhóm được phân chia ngẫu nhiên hay có chủ định, được duy trì ổn định
hay thay đổi trong từng phần của tiết học, được giao cùng một nhiệm vụ hay những
nhiệm vụ khác nhau.
Nhóm tự
bầu nhóm trưởng nếu thấy cần. Trong nhóm có thể phân công mỗi người một phần việc.
Trong nhóm nhỏ, mỗi thành viên đều phải làm việc tích cực, không thể ỷ lại vào
một vài người hiểu bết và năng động hơn. Các thành viên trong nhóm giúp đỡ nhau
tìm hiêu vấn đề nêu ra trong không khí thi đua với các nhóm khác. Kết quả làm
việc của mỗi nhóm sẽ đóng góp vào kết quả học tập chung của cả lớp. Để trình
bày kết quả làm việc của nhóm trước toàn lớp, nhóm có thể cử ra một đại diện hoặc
phân công mỗi thành viên trình bày một phần nếu nhiệm vụ giao cho nhóm là khá
phức tạp.
Phương
pháp hoạt động nhóm có thể tiến hành :
Làm việc
chung cả lớp :
- Nêu vấn
đề, xác định nhiệm vụ nhận thức
- Tổ chức
các nhóm, giao nhiệm vụ
- Hướng
dẫn cách làm việc trong nhóm
Làm việc
theo nhóm
- Phân
công trong nhóm
- Cá
nhân làm việc độc lập rồi trao đổi hoặc tổ chức thảo luận trong nhóm
- Cử đại
diện hoặc phân công trình bày kết quả làm việc theo nhóm
Tổng kết
trước lớp
- Các
nhóm lần lượt báo cáo kết quả
- Thảo
luận chung
- Giáo
viên tổng kết, đặt vấn đề cho bài tiếp theo, hoặc vấn đề tiếp theo trong bài
Phương
pháp hoạt động nhóm giúp các thành viên trong nhóm chia sẻ các băn khoăn, kinh
nghiệm của bản thân, cùng nhau xây dựng nhận thức mới. Bằng cách nói ra những
điều đang nghĩ, mỗi người có thể nhận rõ trình độ hiểu biết của mình về chủ đề
nêu ra, thấy mình cần học hỏi thêm những gì. Bài học trở thành quá trình học hỏi
lẫn nhau chứ không phải là sự tiếp nhận thụ động từ giáo viên.
Thành
công của bài học phụ thuộc vào sự nhiệt tình tham gia của mọi thành viên, vì vậy
phương pháp này còn gọi là phương pháp cùng tham gia. Tuy nhiên, phương pháp
này bị hạn chế bởi không gian chật hẹp của lớp học, bởi thời gian hạn định của
tiết học, cho nên giáo viên phải biết tổ chức hợp lý và học sinh đã khá quen với
phương pháp này thì mới có kết quả. Cần nhớ rằng, trong hoạt động nhóm, tư duy
tích cực của học sinh phải được phát huy và ý nghĩa quan trọng của phương pháp
này là rèn luyện năng lực hợp tác giữa các thành viên trong tổ chức lao động.Cần
tránh khuynh hướng hình thưc và đề phòng lạm dụng, cho rằng tổ chức hoạt động
nhóm là dấu hiệu tiêu biểu nhất của đổi mới PPDH và hoạt động nhóm càng nhiều
thì chứng tỏ phương pháp dạy học càng đổi mới.
d. Phương pháp đóng vai
Đóng
vai là phương pháp tổ chức cho học sinh thực hành một số cách ứng xử nào đó
trong một tình huống giả định.
Phương
pháp đóng vai có những ưu điểm sau :
- Học
sinh được rèn luyện thực hành những kỹ năng ứng xử và bày tỏ thái độ trong môi
trường an toàn trước khi thực hành trong thực tiễn.
- Gây hứng
thú và chú ý cho học sinh
- Tạo
điều kiện làm nảy sinh óc sáng tạo của học sinh
- Khích
lệ sự thay đổi thái độ, hành vi của học sinh theo chuẩn mực hành vi đạo đức và
chính trị – xã hội
- Có thể
thấy ngay tác động và hiệu quả của lời nói hoặc việc làm của các vai diễn.
Những
điều cần lưu ý khi sử dụng :
Tình
huống nên để mở, không cho trước “ kịch bản”, lời thoại
Phải
dành thời gian phù hợp cho các nhóm chuẩn bị đóng vai
Người
đóng vai phải hiểu rõ vai của mình trong bài tập đóng vai để không lạc đề
Nên
khích lệ cả những học sinh nhút nhát tham gia
Nên
hoá trang và đạo cụ đơn giản để tăng tính hấp dẫn của trò chơi đóng vai
e. Phương pháp động não
Động
não là phương pháp giúp học sinh trong một thời gian ngắn nảy sinh được nhiều ý
tưởng, nhiều giả định về một vấn đề nào đó.
Thực
hiện phương pháp này, giáo viên cần đưa ra một hệ thống các thông tin làm tiền
đề cho buổi thảo luận.
Cách tiến hành
o Giáo
viên nêu câu hỏi, vấn đề cần được tìm hiểu trước cả lớp hoặc trước nhóm
o
Khích lệ học sinh phát biểu và đóng góp ý kiến càng nhiều càng tốt
o Liệt
kê tất cả các ý kiến phát biểu đưa lên bảng hoặc giấy khổ to, không loại trừ một
ý kiến nào, trừ trường hợp trùng lặp
o
Phân loại ý kiến
o Làm sáng tỏ những ý
kiến chưa rõ ràng và thảo luận sâu từng ý
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)